Hydroliza podeszwy środkowej

Masz buty Hanwag lub Meindl z uszkodzoną podeszwą?

W wielu modelach wymiana podeszwy jest możliwa i pozwala zachować dobrze dopasowaną cholewkę, zamiast kupować nowe buty.

Nie masz czasu czytać całości? Hydroliza to naturalny proces starzenia się poliuretanu w podeszwie środkowej. Może wystąpić także w butach rzadko używanych, szczególnie długo przechowywanych w wilgotnym, gorącym lub słabo wentylowanym miejscu. Przed długą wyprawą zawsze przetestuj starsze buty. W wielu modelach Hanwag i Meindl problem można rozwiązać przez serwisową wymianę podeszwy środkowej i zewnętrznej.

Hydroliza podeszwy środkowej to chemiczny proces degradacji poliuretanu pod wpływem wilgoci i czasu. Poliuretan może stopniowo twardnieć, robić się porowaty, kruszyć się, a w skrajnych przypadkach całkowicie rozpadać. Wtedy podeszwa zewnętrzna może odpaść od buta albo zacząć się rozpadać podczas marszu.

Najbardziej mylące jest to, że hydroliza nie musi być widoczna z zewnątrz. Buty mogą wyglądać bardzo dobrze, mieć zadbaną cholewkę i mało zużyty bieżnik, ale podeszwa środkowa może być już osłabiona. Dlatego stare buty trekkingowe, które długo leżały nieużywane, trzeba sprawdzić przed wyjazdem, a nie dopiero na szlaku.

Hydroliza to chemiczny rozpad związku w wyniku reakcji z wodą. W kontekście butów trekkingowych mówimy najczęściej o poliuretanie, czyli materiale stosowanym w podeszwie środkowej. Podeszwa środkowa nie jest warstwą bieżnika, którą widzimy od spodu. To element znajdujący się pomiędzy podeszwą zewnętrzną a cholewką / konstrukcją nośną buta.

Poliuretan jest ceniony, bo pozwala uzyskać dobrą amortyzację, stabilność, komfort i trwałość konstrukcji. Ma jednak jedną istotną cechę: z czasem może wchłaniać wilgoć i ulegać degradacji. Proces ten jest naturalny, ale jego tempo zależy od wieku butów, warunków przechowywania, wilgotności, temperatury, zabrudzeń i sposobu użytkowania.

W praktyce użytkownik zauważa problem dopiero wtedy, gdy podeszwa zaczyna się kruszyć albo odklejać. Właśnie dlatego hydroliza bywa tak zaskakująca – buty mogły przez lata wyglądać dobrze, a problem ujawnia się nagle podczas marszu.

Poliuretan może mieć różne właściwości zależnie od składu i technologii produkcji. W obuwiu trekkingowym oraz górskim jest stosowany, ponieważ dobrze łączy amortyzację, trwałość, stabilność i komfort. Wysokiej klasy buty nie używają go przypadkowo – to materiał bardzo przydatny w konstrukcjach przeznaczonych do długiego marszu, noszenia plecaka i pracy w trudniejszym terenie.

Poliuretan może występować w różnych odmianach, m.in. o bazie estrowej lub eterowej. Poszczególne rozwiązania różnią się amortyzacją, odpornością na ścieranie, elastycznością, odpornością na uderzenia, promieniowanie UV, mikroorganizmy i proces starzenia. Producenci wysokiej jakości obuwia dobierają materiał do konkretnego zastosowania buta.

Hydroliza nie oznacza więc, że poliuretan jest złym materiałem. Oznacza, że każdy materiał ma swoje ograniczenia, a podeszwa środkowa – tak jak cholewka, membrana, skóra czy szwy – starzeje się w czasie.

Hydroliza jest szczególnie kłopotliwa dlatego, że rozwija się wewnątrz materiału. Podeszwa zewnętrzna może wyglądać poprawnie, skórzana cholewka może być zadbana, a buty mogą sprawiać wrażenie gotowych do kolejnej wyprawy. Dopiero nacisk, zginanie i praca buta podczas marszu ujawniają osłabienie podeszwy środkowej.

Dlatego wizualna inspekcja nie wystarczy. Oczywiście warto obejrzeć buty, sprawdzić pęknięcia, odklejenia, zapadnięcia i stan bieżnika, ale to nie daje pełnej pewności. Starsze buty należy założyć, przejść się po twardym podłożu, wejść po schodach, sprawdzić zginanie i reakcję podeszwy.

W środowisku obuwniczym często mówi się o problemie pogorszenia wynikającego z długiego przechowywania. Buty trekkingowe i górskie są projektowane do chodzenia, pracy i obciążenia, a nie do wieloletniego stania w wilgotnym pomieszczeniu.

Prawidłowe przechowywanie może opóźnić proces starzenia się podeszwy środkowej. Buty najlepiej trzymać w suchym, ciemnym i dobrze wentylowanym miejscu. Nie powinny leżeć w wilgotnej piwnicy, nagrzanym garażu, na strychu narażonym na wysoką temperaturę ani w szczelnych workach foliowych.

Wilgoć i wysoka temperatura przyspieszają proces hydrolizy. Problem mogą nasilać także zabrudzenia organiczne, błoto, obornik, gnojowica i mikroorganizmy. Po wyprawie warto oczyścić buty, wysuszyć je w temperaturze pokojowej, wyjąć wkładki i dopiero wtedy odłożyć do przechowywania.

Oryginalne kartonowe pudełko może być dobrym rozwiązaniem, jeśli ma otwory wentylacyjne i buty są w nim przechowywane czyste oraz suche. Nie należy natomiast zamykać obuwia na długi czas w szczelnym worku, reklamówce czy plastikowym pojemniku bez przepływu powietrza.

Nie ma jednej daty, po której hydroliza musi wystąpić. Zależy to od materiału, warunków przechowywania, wilgotności, temperatury, częstotliwości użytkowania i wieku samej podeszwy. W materiałach Hanwag pojawia się praktyczna sugestia, aby po kilku latach użytkowania oddać buty do sprawdzenia lub skonsultować ich stan ze specjalistą.

W praktyce proces może być widoczny po około 6-7 latach, ale nie jest to sztywna reguła. Zdarzają się buty, w których podeszwy wytrzymują znacznie dłużej. Mamy sygnały od klientów, którzy wymieniali podeszwy dopiero po kilkunastu latach użytkowania. Z drugiej strony buty źle przechowywane mogą ulec degradacji szybciej.

Warto też pamiętać, że data zakupu nie zawsze oznacza datę produkcji podeszwy. Podeszwa mogła zostać wyprodukowana wcześniej, później trafić do producenta obuwia, następnie do dystrybutora i sklepu. Jeśli kupujesz buty z wyprzedaży, outletu, magazynu albo z drugiej ręki, mogą mieć już kilka lat.

Hydrolizy nie da się całkowicie wyeliminować, bo jest związana z naturalnym starzeniem się materiału. Można jednak opóźnić jej wystąpienie przez właściwe użytkowanie, czyszczenie i przechowywanie butów.

• przechowuj buty w ciemnym, suchym i dobrze wentylowanym miejscu
• nie używaj do długiego przechowywania szczelnych worków foliowych ani reklamówek
• trzymaj buty z dala od źródeł ciepła
• nie susz butów na grzejniku, przy ogniu ani w mocnym słońcu
• po wyprawie oczyść buty z błota, ziemi, soli i zabrudzeń organicznych
• jeśli buty miały kontakt z błotem, gnojowicą lub obornikiem, zmyj zabrudzenia możliwie szybko
• przed dłuższym przechowywaniem odłóż buty czyste, suche i odpowiednio zakonserwowane
• wyjmij wkładki, aby wnętrze mogło lepiej wyschnąć
• regularnie używaj butów lub przynajmniej okresowo je sprawdzaj
• przetestuj starsze buty przed długą wyprawą

Przed wymagającym wyjazdem warto wykonać prosty test. Załóż buty z docelowymi skarpetami, przejdź kilka kilometrów po twardym i zróżnicowanym podłożu, wejdź po schodach, zejdź ze schodów, sprawdź zginanie podeszwy i obejrzyj boki podeszwy środkowej. Jeśli materiał zaczyna się kruszyć, pękać, zapadać albo podeszwa odkleja się przy krawędziach, nie zabieraj tych butów na długą trasę.

Warto też delikatnie nacisnąć podeszwę środkową i sprawdzić, czy nie jest nietypowo twarda, krucha lub porowata. Jeśli podczas chodzenia pojawia się uczucie zapadania, niestabilności albo skrzypienie / rozwarstwianie, buty należy sprawdzić serwisowo.

Jeżeli hydroliza uszkodziła Twoje ulubione buty, nie zawsze oznacza to konieczność zakupu nowej pary. W wielu modelach Hanwag i Meindl możliwa jest serwisowa wymiana podeszwy środkowej oraz zewnętrznej. To szczególnie ważne, gdy cholewka jest w dobrym stanie, buty są już dobrze dopasowane do stopy i szkoda je wyrzucać.

W tańszych konstrukcjach strobelowych lub w butach niskiej jakości naprawa nie zawsze jest możliwa albo opłacalna. Natomiast wiele modeli Hanwag i Meindl wykonanych w konstrukcji umożliwiającej podzelowanie można odnowić, otrzymując nową podeszwę i przedłużając życie obuwia.

Ogólnie rzecz biorąc, cholewki w dobrych butach trekkingowych często wytrzymują dłużej niż podeszwy. Po co kupować nową parę, jeśli stara cholewka jest dobrze rozchodzona, wygodna i nadal w dobrym stanie? W wielu przypadkach można wymienić podeszwę i dalej korzystać z ulubionych butów.

W przypadku serwisowej wymiany podeszew buty trafiają do odpowiedniego serwisu, gdzie oceniany jest stan cholewki i możliwość wykonania naprawy. Wymiana może obejmować nie tylko samą podeszwę zewnętrzną, ale również podeszwę środkową, elementy otoka i dodatkowe części eksploatacyjne.

• wymianę właściwej podeszwy
• wymianę podeszwy środkowej, jeśli jest uszkodzona lub zdegradowana
• wymianę otoka gumowego, jeżeli występuje i wymaga wymiany
• wymianę wkładek wewnętrznych, jeśli jest przewidziana w usłudze
• wymianę sznurowadeł, jeśli jest przewidziana w usłudze
• ocenę stanu cholewki i możliwości naprawy

Poniższe filmy pokazują temat hydrolizy i serwisowej wymiany podeszew w praktyce. Warto je obejrzeć szczególnie wtedy, gdy masz starsze buty trekkingowe i zastanawiasz się, czy podeszwa nadaje się jeszcze do bezpiecznego użytkowania.

Hydroliza podeszwy środkowej pokazuje, że w butach trekkingowych liczy się nie tylko widoczne zużycie bieżnika. Podeszwa może starzeć się również wtedy, gdy buty stoją nieużywane. Wilgoć, temperatura, brak wentylacji i zabrudzenia mogą przyspieszać degradację poliuretanu.

Dlatego starsze buty warto regularnie sprawdzać, czyścić, przechowywać w dobrych warunkach i testować przed dłuższą wyprawą. Jeśli podeszwa zaczęła się kruszyć, nie zawsze trzeba rozstawać się z ulubioną parą. W wielu modelach Hanwag i Meindl możliwa jest serwisowa wymiana podeszew, która pozwala dalej korzystać z dobrze dopasowanych butów.

Jeżeli nie masz pewności, czy Twoje buty Hanwag lub Meindl nadają się do wymiany podeszew, skontaktuj się z h-f.pl. Pomożemy ocenić temat wstępnie i wskażemy, jak przygotować buty do serwisu.